Nghị định 253/2026/NĐ-CP (Nghị định 253) đã sửa đổi, bổ sung một số quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công so với các quy định trước đây. Nhìn tổng thể, đây không phải là những thay đổi lớn. Ba nhóm điều chỉnh tại Nghị định 253 gồm: Làm rõ những nội dung trước đây còn có cách hiểu khác nhau; Bổ sung một số nội dung vốn đã được hướng dẫn qua công văn; Mở rộng phạm vi miễn thuế đối/không tính thuế.
Mặc dù số lượng điểm mới không nhiều, các thay đổi đều có tác động trực tiếp đến việc tính thuế, khấu trừ thuế và xây dựng quy chế nội bộ của doanh nghiệp.
1. Làm rõ việc phân loại thu nhập của cá nhân cung cấp dịch vụ
Nghị định 253 bổ sung quy định rằng cá nhân cung cấp dịch vụ nhưng không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế thì khoản thù lao nhận được được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công.
Đây là nội dung trước đây chưa được quy định trực tiếp tại Thông tư 111/2013/TT-BTC (Thông tư 111). Tuy nhiên, trong thực tiễn, cơ quan thuế nhiều địa phương đã có các văn bản hướng dẫn theo tinh thần này. Theo đề xuất của một số đơn vị, Nghị định 253 đã được bổ sung nội dung này để đảm bảo triển khai thống nhất.
Dù vậy, nội dung này lại đang mâu thuẫn trực tiếp với quy định về thu nhập kinh doanh tại chính Nghị định 253. Điều 7 của Nghị định này không yêu cầu phải đăng ký kinh doanh/đăng ký thuế để tính các khoản thu nhập từ môi giới, hợp tác kinh doanh,… vào thu nhập từ kinh doanh - tức là bất kỳ khoản thu nhập nào từ các hoạt động này (dù cá nhân có hay không đăng ký kinh doanh/thuế) đều thuộc nhóm này. Vì thế, chưa rõ các khoản thu nhập này sẽ được sắp xếp vào loại nào, như chúng tôi đã phân tích trong bài viết về hoạt động affiliate marketing.
Cần làm gì?Để thận trọng, doanh nghiệp chi trả tiền thù lao cho cá nhân nên khấu trừ thuế 10% để đảm bảo không nộp thiếu thuế. Trường hợp về sau có hướng dẫn rõ ràng hơn theo hướng thu nhập từ kinh doanh (cá nhân tự khai và nộp), doanh nghiệp có thể xác định đây là khoản nộp thừa, bù trừ với số phải nộp; đồng thời, hoàn trả lại cho các cá nhân bị khấu trừ. Bên cạnh đó, để có thể xác định cá nhân có đăng ký kinh doanh/đăng ký thuế không, doanh nghiệp cũng phải đưa vào quy trình nội bộ yêu cầu cá nhân cung cấp MST để kiểm tra, thậm chí phải ràng buộc điều này trong hợp đồng do đây là dữ liệu cá nhân.{alertInfo}
2. Làm rõ điều kiện đối với dịch vụ sử dụng chung
Đối với các khoản lợi ích là dịch vụ sử dụng chung, Nghị định 254 thay điều kiện “nội dung chi trả phí dịch vụ không ghi tên cá nhân” bằng tiêu chí cụ thể hơn là “không ghi tên trên phiếu hoặc thẻ hội viên”.
Quy định về “nội dung chi” trước đây đã gây khó khăn cho doanh nghiệp vì pháp luật kế toán không có khái niệm này. Do đó, khi không thể xác định nội dung trên chứng từ nào là “nội dung chi”, nhiều doanh nghiệp đã thận trọng tính thuế TNCN với mọi khoản chi có hồ sơ thể hiện danh sách người tham gia (thường bắt buộc trong du lịch nước ngoài), dù đó là chi chung cho tập thể.
Việc quy định rõ tiêu chí giúp doanh nghiệp dễ xác định hơn khoản nào là lợi ích chung không phải tính thuế, đồng thời hạn chế tranh cãi khi kiểm tra thuế.
Cần làm gì?Với các chế độ đãi ngộ cho nhân viên, doanh nghiệp nên ưu tiên tổ chức các hoạt động chung, không có phiếu/thẻ hội viên. Đối với các hoạt động chung, có thể hoàn toàn yên tâm lập danh sách nhân viên tham gia trong hợp đồng với đối tác hoặc để quản trị nội bộ mà không phải lo ngại bị quy kết thành chi riêng.{alertInfo}
3. Thiết lập lại mức trần miễn thuế đối với tiền ăn giữa ca
Từ ngày 1/7/2026, phần tiền ăn giữa ca vượt quá 1,2 triệu đồng/người/tháng phải tính vào thu nhập chịu thuế.
Đây là điểm mới đáng chú ý vì nội dung này có nhiều thay đổi trong thời gian qua. Như chúng tôi đã phân tích tại một bài viết, tiền ăn giữa ca, ăn trưa được thực hiện qua các giai đoạn:
- Trước ngày 01/01/2025, áp dụng mức trần 730.000 đồng/tháng theo hướng dẫn của Bộ LĐTBXH áp dụng cho DNNN.
- Sau khi quy định này hết hiệu lực, trong thời gian từ 01/01/2025 đến trước Nghị định 254, không còn mức khống chế cụ thể.
- Nghị định 253 thiết lập lại mức giới hạn không tính thuế với khoản tiền này là 1,2 triệu đồng/tháng.
Cần làm gì?Doanh nghiệp cần rà soát lại chính sách tiền ăn giữa ca để áp dụng đúng mức miễn thuế mới. Ưu tiên chi tối đa mức ăn ca trước khi áp dụng các khoản phúc lợi khác, vừa giúp giảm thuế cho nhân viên, vừa tránh bị vượt giới hạn 1 tháng tiền lương bình quân theo pháp luật thuế TNDN.{alertInfo}
4. Làm rõ tiền thưởng từ cuộc thi, sự kiện của doanh nghiệp vẫn chịu thuế
Nghị định 253 quy định rõ khoản thưởng mà người lao động nhận được từ các cuộc thi, sự kiện do doanh nghiệp tổ chức vẫn được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công.
Trước đây, Thông tư 111 không quy định riêng trường hợp này. Theo đó, giữa các cơ quan thuế địa phương đã có các luồng quan điểm khác nhau: một nhóm xem là thu nhập từ tiền lương, tiền công; một nhóm xem là thu nhập từ trúng thưởng. Điều này đặt doanh nghiệp vào rủi ro lớn: xác định sai loại thu nhập thì ngay lập tức tính và nộp thuế sai.
Cũng cần lưu ý rằng, Nghị định 253 đã giới hạn rõ đây là thưởng trong cuộc thi, sự kiện tổ chức cho người lao động. Như vậy, với các cuộc thi, sự kiện tổ chức cho khách hàng hoặc đối tượng khác, giả sử người trúng thưởng một cách trùng hợp lại là nhân viên, tiền thưởng đó vẫn được xem là thu nhập từ trúng thưởng. Ví dụ, nhân viên một công ty bia mua và bật nắp lon bia của chính công ty mình và trúng thưởng, đây không phải tiền lương, tiền công.
Cần làm gì?Khi tổ chức cuộc thi, doanh nghiệp cần xác định rõ ngay từ thể lệ về đối tượng tham gia, giúp cho xác định loại thu nhập chịu thuế TNCN được đơn giản. Một số doanh nghiệp còn loại trừ người lao động ra khỏi các cuộc thi, chương trình khuyến mãi hướng tới đối tượng bên ngoài - đây cũng là hướng triển khai có thể cân nhắc để tránh các tranh cãi thuế.{alertInfo}
5. Mở rộng phạm vi miễn thuế đối với trợ cấp thôi việc, mất việc làm và tiền làm việc ban đêm, làm thêm giờ
Theo quy định mới, phần trợ cấp thôi việc hoặc mất việc làm cao hơn mức luật định vẫn không tính vào thu nhập chịu thuế nếu khoản chi này được quy định rõ tại một trong các văn bản: Quy chế tài chính; Quy chế nội bộ; Hợp đồng lao động; Thỏa ước lao động tập thể.
Đây là sự mở rộng đáng kể so với Thông tư 111, vốn chỉ miễn đối với khoản trợ cấp theo quy định của pháp luật. Chính sách “chặt” trước đây từng gây ra sự thất vọng trong vụ việc Công ty Pou Yuen phải khấu trừ thuế khi trả tiền trợ cấp cho công nhân cao hơn quy định.
Cũng theo quy định mới, toàn bộ tiền làm việc ban đêm và làm thêm giờ, không chỉ riêng phần cao hơn tiền làm ban ngày/trong giờ, được miễn thuế toàn bộ. Lưu ý rằng thời gian làm ban đêm và làm thêm phải phù hợp với Bộ luật Lao động và doanh nghiệp có trách nhiệm chứng minh thực tế có phát sinh giờ làm ban đêm/làm thêm.
Cần làm gì?Trước khi chi trợ cấp thôi việc/mất việc làm cao hơn quy định, doanh nghiệp cần bổ sung các quy định nội bộ - đây thường là cách nhanh nhất (do các văn bản về lao động liên quan đến nhiều cá nhân). Ưu tiên chi các khoản trợ cấp này thay cho các nghĩa vụ chi trả khác (lương kinh doanh, thưởng,…) để giảm thuế TNCN cho người lao động.{alertInfo}
6. Làm rõ việc miễn thuế đối với khoản thanh toán theo thực tế phục vụ điều động, luân chuyển, công tác
Một điểm mới đáng chú ý là Nghị định 254 không chỉ đề cập đến khoán chi như quy định trước đây mà còn làm rõ các khoản thanh toán - cả trả cho nhà cung cấp và người lao động - phục vụ việc điều động, luân chuyển hoặc đi công tác của người lao động cũng không tính vào thu nhập chịu thuế nếu đáp ứng điều kiện của Nghị định.
Trước đây, Thông tư 111 chỉ quy định không tính thuế với khoản khoán chi, được hiểu là chi bằng tiền cố định cho người lao động. Các chi phí thực tế phát sinh khác khi đi công tác như khách sạn, đi lại,… thường được xác định không phải là lợi ích mà người lao động được hưởng nên không chịu thuế. Nghị định 253 đã chính thức làm rõ cách hiểu này, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc không tính thuế chi phí công tác.
Cần làm gì?Doanh nghiệp cần rà soát để bổ sung đầy đủ các khoản chi cho công tác vào quy chế tài chính, quy định nội bộ. Có thể xem xét quy định thành một điều riêng về chi cho công tác để thuận tiện trong triển khai nội bộ cũng như kiểm tra của cơ quan thuế. Với các khoản chi đặc thù chỉ phát sinh cho một số chuyến công tác nhất định, có thể quy định tại “quyết định hoặc văn bản điều động, luân chuyển, cử người lao động đi công tác” - loại văn bản căn cứ được Nghị định 254 cho phép.{alertInfo}
7. Chính thức đưa các khoản chi từ tài chính công đoàn vào danh mục không tính thuế
Nghị định 254 bổ sung hai nhóm khoản thu nhập không tính thuế: Các khoản chi từ tài chính công đoàn theo quy định; Chế độ, chính sách dành cho thành viên đội tuyển thể thao theo quy định của pháp luật.
Đối với tài chính công đoàn, đây chủ yếu là sự quy phạm hóa. Trước đây, việc không tính thuế đối với một số khoản chi từ tài chính công đoàn đã được cơ quan thuế hướng dẫn qua công văn. Nay nội dung này được đưa trực tiếp vào văn bản quy phạm pháp luật, tạo ra sự rõ ràng và thống nhất trong áp dụng.
Cần làm gì?Nên ưu tiên dùng tài chính công đoàn để hỗ trợ trực tiếp cho người lao động. Đối với các khoản chi chung thì có thể dùng nguồn chi phí hoạt động (nếu chi riêng từ nguồn này thì phải chịu thuế TNCN).{alertInfo}
Có thể thấy, Nghị định 254 không làm thay đổi căn bản chính sách thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Tuy nhiên, việc làm rõ nhiều vấn đề còn vướng mắc trong thực tiễn sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý chắc chắn hơn khi xây dựng chính sách đãi ngộ, tính thuế và quyết toán thuế TNCN.