Từ 1/7/2026, doanh nghiệp Việt Nam quay lại khấu trừ thuế của Facebook, Google

Từ ngày 01/07/2026, thời điểm Nghị định 252/2026/NĐ-CP có hiệu lực, cơ chế quản lý thuế đối với các dịch vụ do tổ chức nước ngoài cung cấp vào Việt Nam đã có sự thay đổi đáng kể. Nếu trước đây nghĩa vụ khấu trừ, nộp thay của doanh nghiệp Việt Nam chỉ phát sinh khi nhà cung cấp nước ngoài không thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam, thì nay pháp luật đã thiết lập một thứ tự ưu tiên hoàn toàn mới trong việc thu thuế.

Đây là thay đổi có tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp thường xuyên sử dụng dịch vụ của Google, Facebook, Apple, Microsoft, Adobe, Amazon Web Services và nhiều nhà cung cấp nước ngoài khác.

Nhà cung cấp nước ngoài là ai?

Theo quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC, nhà cung cấp nước ngoài (NCCNN) là nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số và các dịch vụ khác với tổ chức, cá nhân tại Việt Nam. 

Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nghị định 252) cơ bản khái niệm này, chỉ làm rõ địa điểm kinh doanh là "trên" nền tảng và gọi tắt "nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác" thành "nền tảng thương mại điện tử" cho ngắn gọn.

Tại điểm a khoản 1 Điều 40 Nghị định 252 quy định:

"a) Tổ chức nước ngoài (bao gồm cả chủ quản nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số ở nước ngoài) có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử và các dịch vụ khác có phát sinh doanh thu tính thuế tại Việt Nam (sau đây gọi là nhà cung cấp nước ngoài) thực hiện đăng ký giao dịch thuế điện tử cùng với đăng ký thuế lần đầu và được cơ quan thuế cấp mã số thuế thông qua Hệ thống thông tin quản lý thuế."

Bên cạnh đó, lưu ý rằng NCCNN vẫn bao gồm các tổ chức nước ngoài cung cấp dịch vụ khác không thông qua qua nền tảng TMĐT .

Đây là nhóm đối tượng đã được xây dựng cơ chế khai thuế điện tử trực tiếp tại Việt Nam trong những năm gần đây.

Quy định trước đây: Nhà cung cấp nước ngoài tự khai, tự nộp

Theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, nguyên tắc quản lý thuế được xây dựng theo hướng: Nhà cung cấp nước ngoài đăng ký thuế và trực tiếp khai, nộp thuế tại Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế Việt Nam. Chỉ trong trường hợp nhà cung cấp nước ngoài "không đăng ký, không khai hoặc không nộp thuế", tổ chức Việt Nam mua hàng hóa, dịch vụ hoặc tổ chức phân phối hàng hóa, dịch vụ thay cho nhà cung cấp mới có trách nhiệm kê khai, khấu trừ và nộp thay theo quy định.

Nói cách khác, nghĩa vụ của doanh nghiệp Việt Nam khi đó mang tính thay thế, chỉ phát sinh khi nhà cung cấp nước ngoài không thực hiện nghĩa vụ thuế của mình.

Điều này cũng đồng nghĩa doanh nghiệp phải xác định hoặc kiểm tra xem nhà cung cấp nước ngoài đã đăng ký và khai nộp thuế tại Việt Nam hay chưa trước khi xác định nghĩa vụ khấu trừ.

Nghị định 252/2026: Thiết lập thứ tự ưu tiên mới 

Nghị định 252/2026 đã thay đổi cách tiếp cận. Thay vì coi nhà cung cấp nước ngoài là chủ thể ưu tiên thực hiện nghĩa vụ thuế, Nghị định đặt các chủ thể tại Việt Nam hoặc các chủ thể có khả năng kiểm soát dòng tiền lên trước trong thứ tự thu thuế.

Cụ thể, Điều 40 quy định trường hợp "toàn bộ doanh thu phát sinh tại Việt Nam đã được tổ chức kinh doanh tại Việt Nam áp dụng phương pháp khấu trừ hoặc chủ quản nền tảng thương mại điện tử khấu trừ, nộp thay", thì nhà cung cấp nước ngoài "không phải đăng ký thuế trực tiếp tại Việt Nam".

Đồng thời, Điều 43 và Điều 46 cho thấy trình tự thực hiện nghĩa vụ thuế được thiết kế theo thứ tự như sau:

(1). Tổ chức kinh doanh tại Việt Nam áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT thực hiện khấu trừ, nộp thay;

(2). Nếu không thuộc trường hợp trên (ví dụ người mua là cá nhân) thì chủ quản nền tảng thương mại điện tử có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán thực hiện khấu trừ, nộp thay;

(3). Chỉ đối với phần doanh thu chưa được hai chủ thể trên khấu trừ, nhà cung cấp nước ngoài mới trực tiếp đăng ký, khai và nộp thuế tại Việt Nam.

Tại khoản 4 Điều 43 Nghị định 252 quy định:

"4. Trường hợp tổ chức kinh doanh tại Việt Nam đã thực hiện khấu trừ, nộp thay theo quy định tại khoản 3 Điều này đối với giao dịch phát sinh trên nền tảng thương mại điện tử có chức năng thanh toán và chức năng đặt hàng trực tuyến thì thông báo bằng phương thức điện tử cho chủ quản nền tảng thương mại điện tử để không thực hiện khấu trừ thuế đối với cùng giao dịch đó."

Tại khoản 2 Điều 46 Nghị định 252 quy định:

"2. Nhà cung cấp nước ngoài có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử với tổ chức, cá nhân tại Việt Nam, có doanh thu từ Việt Nam chưa được tổ chức kinh doanh tại Việt Nam, chủ quản nền tảng thương mại điện tử khấu trừ, kê khai, nộp thay có trách nhiệm trực tiếp đăng ký, khai thuế, nộp thuế thông qua Hệ thống thông tin quản lý thuế; [...]"

Như vậy, về bản chất, Nghị định 252 đã chuyển từ mô hình "nhà cung cấp tự nộp là chính" sang mô hình "ưu tiên thu thuế tại nguồn".

Điều này được kỳ vọng giúp tăng hiệu quả thu thuế đối với các giao dịch xuyên biên giới. Bên cạnh đó, bên Việt Nam sẽ không bị mất quyền khấu trừ thuế GTGT đầu vào như trước đây (do NCCNN không thể xuất hoá đơn GTGT theo quy định của Việt Nam)

Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Thứ nhất, doanh nghiệp Việt Nam áp dụng phương pháp khấu trừ mặc định phải thực hiện khấu trừ, nộp thay khi mua dịch vụ từ tổ chức nước ngoài như Google, Facebook, Apple hay Microsoft.

Đối với hoạt động này, việc khấu trừ và nộp thay hiện nay không còn phụ thuộc vào việc các nhà cung cấp này đã đăng ký, khai và nộp thuế trực tiếp tại Việt Nam hay chưa. Nói cách khác, doanh nghiệp không còn phải kiểm tra tình trạng đăng ký thuế của nhà cung cấp như cách hiểu theo quy định trước đây.

Thứ hai, cần lưu ý nghĩa vụ thông báo khi giao dịch thực hiện qua nền tảng thương mại điện tử.

Nếu giao dịch được thực hiện thông qua nền tảng thương mại điện tử đáp ứng tiêu chí có "chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán" theo khoản 5 Điều 2 Nghị định 252, sau khi thực hiện khấu trừ doanh nghiệp còn phải gửi thông báo điện tử cho chủ quản nền tảng theo khoản 4 Điều 43.

Tại khoản 4 Điều 43 Nghị định 252 quy định:

"Thông báo phải có thông tin xác định giao dịch đã được khấu trừ, nộp thay, gồm: mã số thuế của tổ chức đã khấu trừ, mã giao dịch hoặc mã đơn hàng, giá trị giao dịch, số thuế đã khấu trừ, nộp thay và thông tin của tổ chức, cá nhân bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Tổ chức kinh doanh tại Việt Nam và chủ quản nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm lưu giữ thông tin, chứng từ liên quan và cung cấp cho cơ quan quản lý thuế khi có yêu cầu."

Đến thời điểm hiện nay, pháp luật mới quy định nội dung thông báo phải có, nhưng chưa ban hành mẫu biểu, chưa quy định định dạng dữ liệu và cũng chưa quy định trách nhiệm của chủ quản nền tảng trong việc thiết lập kênh tiếp nhận các thông báo này.

Do đó, đây sẽ là một nội dung cần tiếp tục được hướng dẫn trong thời gian tới.

Thứ ba, cần xác định đúng vai trò của nền tảng trong từng giao dịch

Trên thực tế quốc tế, nhiều quốc gia đã áp dụng mô hình "deemed supplier", đặc biệt tại Liên minh châu Âu (EU). Theo cơ chế này, trong một số giao dịch, chủ quản nền tảng TMĐT được pháp luật coi là người bán đối với mục đích thuế. Ví dụ, khi nhà phát triển bán ứng dụng trên App Store của Apple, trong nhiều trường hợp, Apple được xem là đơn vị bán hàng, xuất hóa đơn cho người sử dụng và thực hiện nghĩa vụ thuế với tư cách người bán.

Điều này đặt ra một câu hỏi trong quá trình áp dụng Nghị định 252: Apple đang đóng vai trò là nhà cung cấp dịch vụ hay chỉ là chủ quản nền tảng thương mại điện tử?

Trong khi chưa có hướng dẫn cụ thể, doanh nghiệp nên căn cứ trước hết vào hóa đơn, chứng từ thanh toán và điều khoản giao dịch để xác định chủ thể thực sự cung cấp dịch vụ và từ đó xác định nghĩa vụ khấu trừ, nộp thay phù hợp.

Nghị định 252/2026 không chỉ sửa đổi thủ tục khai nộp thuế đối với nhà cung cấp nước ngoài mà còn thay đổi tư duy quản lý thuế đối với giao dịch xuyên biên giới. Trọng tâm đã chuyển từ việc yêu cầu nhà cung cấp nước ngoài tự thực hiện nghĩa vụ sang việc ưu tiên thu thuế ngay tại nguồn thông qua doanh nghiệp Việt Nam hoặc chủ quản nền tảng thương mại điện tử.

Đối với doanh nghiệp, thay đổi này đồng nghĩa với việc cần rà soát lại toàn bộ quy trình thanh toán dịch vụ xuyên biên giới, xác định đúng vai trò của các bên tham gia giao dịch và bổ sung quy trình khấu trừ, nộp thay cũng như thông báo cho nền tảng thương mại điện tử khi thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu.

Ảnh: Forbes