Việc xác định nơi nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ lâu đã là một trong những vướng mắc phổ biến đối với người nộp thuế và bộ phận kế toán tại các doanh nghiệp. Những trường hợp thay đổi nơi làm việc, có nhiều nguồn thu nhập hoặc phát sinh nghĩa vụ tự khai thường dẫn đến sự lúng túng trong quá trình xác định cơ quan thuế tiếp nhận. Với việc ban hành Nghị định 373/2025/NĐ-CP, Chính phủ đã đưa ra bước điều chỉnh quan trọng, hướng tới đơn giản hóa và nhất quán hóa quy định.
1. Quy định mới tại Nghị định 373 và tổng quan về địa điểm nộp hồ sơ quyết toán thuế
Nghị định 373 đưa ra nguyên tắc mới về nơi nộp hồ sơ quyết toán đối với cá nhân có thu nhập từ hai nơi trở lên, theo hướng chỉ dựa trên nguồn thu nhập lớn nhất trong năm. Cơ quan thuế quản lý tổ chức trả thu nhập lớn nhất sẽ là nơi tiếp nhận hồ sơ; nếu có nhiều nguồn thu nhập bằng nhau, người nộp thuế được tự lựa chọn một trong các cơ quan thuế tương ứng. Ngoài ra, nếu cá nhân nộp hồ sơ sai nơi, cơ quan thuế tiếp nhận sẽ chủ động chuyển hồ sơ sang nơi đúng thẩm quyền dựa trên dữ liệu ngành thuế.
Sau thay đổi quan trọng này, hệ thống quy định về địa điểm nộp hồ sơ quyết toán thuế đã được phân nhóm rõ ràng hơn. Với trường hợp có thu nhập từ một nơi, người nộp thuế nộp tại cơ quan thuế nơi họ đã trực tiếp khai thuế trong năm (theo tờ khai 02/KK-TNCN), hoặc nếu đã được khấu trừ thuế (không phải tự khai thuế) thì nộp tại cơ quan thuế quản lý tổ chức chi trả thu nhập đã khấu trừ. Với trường hợp có hai nơi thu nhập trở lên, bất kể thuộc diện tự khai, khấu trừ hay kết hợp cả hai, địa điểm nộp đều thống nhất là nơi quản lý nguồn thu nhập lớn nhất. Trường hợp có nhiều nguồn thu nhập bằng nhau thì cá nhân nộp tại một trong những cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả.
(bấm vào ảnh để xem rõ nét hơn)
Riêng trường hợp xét giảm thuế do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn hay bệnh hiểm nghèo, hồ sơ vẫn nộp tại cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ giảm thuế theo quy trình hiện hành.
2. Thay đổi lớn về xác định nơi nộp hồ sơ so với Nghị định 126
So với Nghị định 126/2020/NĐ-CP, điểm mới đầu tiên và quan trọng nhất là việc loại bỏ hoàn toàn hệ thống điều kiện phức tạp trước đây. Trước Nghị định 373, việc xác định nơi nộp hồ sơ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nơi tính giảm trừ gia cảnh, nơi làm việc cuối cùng, việc có hay không khấu trừ thuế tại nơi cuối cùng, hay việc có đang làm việc tại thời điểm quyết toán. Các quy định này khiến việc xác định nơi nộp hồ sơ trở nên kéo dài, nhiều trường hợp khác nhau dễ dẫn đến nộp sai và phải điều chỉnh, ảnh hưởng đến tiến độ quyết toán thuế.
Theo đó, Nghị định 373 thay đổi cách tiếp cận từ “theo giảm trừ gia cảnh và tình trạng lao động” sang “theo nguồn thu nhập lớn nhất”, giúp việc xác định nơi nộp trở nên rõ ràng và dễ dàng hơn. Thay đổi này đưa quy định trở nên đơn giản và dễ hiểu cho mọi người dân, giúp loại bỏ sự chồng chéo và rủi ro diễn giải khác nhau giữa người dân và cơ quan thuế (và thậm chí là giữa các cơ quan thuế với nhau). Quy định mới cũng giảm đáng kể tình trạng người nộp thuế phải đi lại nhiều lần hoặc chuẩn bị lại hồ sơ khi nộp sai cơ quan thuế.
Đáng chú ý, Nghị định 373 còn bổ sung cơ chế chuyển hồ sơ tự động giữa các cơ quan thuế – điều mà Nghị định 126 hoàn toàn chưa có – giúp giảm gánh nặng cho cá nhân và hạn chế tình trạng trả lại hồ sơ do nộp sai địa điểm. Đây là bước tiến đáng kể về trải nghiệm dịch vụ công của ngành thuế, thể hiện cách tiếp cận "không đẩy việc khó về người dân" trong dịch vụ công.
3. Đề xuất và gợi mở:
Cơ quan thuế có thể tiếp tục tái cấu trúc quy định theo hướng nhất quán hơn: thay vì phân chia theo diện tự kê khai hay đã được khấu trừ, chuyển sang logic trực quan hơn là trường hợp chỉ có thu nhập một nơi và trường hợp có thu nhập nhiều nơi (như được tóm tắt tại điểm 1). Đồng thời, để tránh cách hiểu khác nhau, ngành thuế nên quy định rõ địa điểm hồ sơ xét giảm thuế trong các trường hợp thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo: phải nộp tại cơ quan thuế cụ thể nào, hoặc theo hướng linh hoạt hơn là nộp tại bất kỳ cơ quan thuế nào để đảm bảo thuận tiện cho người dân.
Người dân và người lao động nên chủ động sử dụng tính năng “Hỗ trợ quyết toán thuế TNCN” trên ứng dụng eTax Mobile, giúp theo dõi đầy đủ các khoản thu nhập đã được khấu trừ tại nguồn. Công cụ này cho phép xem tổng hợp dữ liệu thu nhập theo từng tổ chức chi trả, hỗ trợ xác định nguồn thu nhập lớn nhất và từ đó xác định đúng cơ quan thuế cần nộp hồ sơ theo quy định mới.
Nghị định 373/2025/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục thuế, đặc biệt với nhóm cá nhân có nhiều nguồn thu nhập. Quy định mới rõ ràng, dễ áp dụng và phù hợp với định hướng hiện đại hóa quản lý thuế. Các doanh nghiệp và người làm kế toán nên cập nhật và phổ biến sớm để áp dụng đúng ngay trong kỳ quyết toán sắp tới.
Ảnh được tạo bởi AI cho mục đích minh hoạ.